WANDELINGEN & WIJKEN · BRUSSEL-STAD
Sint-Katelijneplein
Voormalig dokbekken van de Brusselse haven, gedempt in de 19de eeuw, nu een voetgangersplein met de kerk en de middeleeuwse Zwarte Toren in het centrum.
Waarom op het Sint-Katelijneplein gaan?
Het Sint-Katelijneplein is een voormalig dokbekken. De haven van Brussel reikte tot hier via een arm van de Zenne, onderaan de stad. Het gedempt bekken uit de 19de eeuw liet zijn afdruk na: een langwerpig plein, noord-zuidgericht, met de kerk in het midden geplant. De omliggende straten dragen nog kaaienamen. De visrestaurants van de buurt verklaren zich door dit havenverleden, lang voor het genre een gastronomische mode werd.
Een gedempt bekken in het hart van de stad
Brussel heeft lang geleefd dankzij zijn binnenhaven. Goederen kwamen via de Zenne en haar kanalen aan, losten in deze wijk en werden verder verdeeld naar het centrum. Het bekken van het Sint-Katelijneplein was een van de actieve laadpunten. De geleidelijke sluiting in de 19de eeuw transformeerde de wijk zonder de geheugenplaatsen uit te wissen: de omtrek van het water is nog leesbaar in het tracé van het plein. De geplavide bodem van vandaag bezette vroeger een wateroppervlak. De gebouwen die het plein omzomen kijken naar elkaar zoals kaaifaçades de andere oever aanschouwen.
Wat je ziet op het plein
De Sint-Katelijnekerk staat in het midden, gebouwd in de 19de eeuw in neogotische en neoromaanse stijl. Ze sluit het perspectief niet af: ze doorkruist het plein, geplant op de as van het vroegere bekken. Naast haar, iets naar achteren, is de Zwarte Toren het overblijfsel van het middeleeuwse gebouw dat aan de huidige constructie voorafging. Ze is niet te bezoeken, maar onderscheidt zich duidelijk vanaf het plein.
De terrassen bezetten de twee zijden vanaf de lente. ’s Ochtends, voordat ze er staan, is het tracé van het vroegere bekken beter leesbaar. De aangrenzende straten, met name de Houtkaai en de Baksteenkaai, bewaren hun namen uit die tijd en begrenzen de vroegere dokruimte.
Je bezoek plannen
Het plein is publiek, vrij toegankelijk op elk uur en gratis. Er is geen loket of ticket. De Sint-Katelijnekerk op nummer 50 heeft eigen openingsuren: als je het schip wil bezoeken, controleer dit dan voor je gaat. Een fiche is beschikbaar op deze site.
Voor de verplaatsing geeft het metrostation Sint-Katelijne (lijnen 1 en 5) rechtstreeks uit op het plein. De tram en verschillende buslijnen bedienen ook deze sector. Te voet vanuit de Grote Markt reken je een tiental minuten via de Kolenmarktstraat of de Antoine Dansaertstraat.
’s Ochtends blijft het beste moment om de structuur van de oude haven te lezen zonder drukte. ’s Avonds wordt de wijk levendig rond de terrassen en restaurants.
Rondom het Sint-Katelijneplein
De Zinneke Pis bevindt zich op een paar straten naar het noorden: een andere Brusselse fontein, minder bekend dan haar neven, geplaatst in een woonbuurt aan de oevers van een voormalig waterloop.
De Grote Markt is op tien minuten te voet naar het zuiden: het historische hart van Brussel, met zijn gildehuizen en stadhuis.
Veelgestelde vragen
Is het plein betalend?
Nee. Het Sint-Katelijneplein is publiek en vrij toegankelijk op elk uur. Alleen de kerk op nummer 50 kan specifieke openingsuren hebben.
Waarom spreekt men van een dok?
Een havendok van Brussel bevond zich op deze plek. Gedempt in de 19de eeuw, liet het zijn afdruk na in de langgerekte vorm van het plein. De aangrenzende straten dragen nog kaaienamen.
Wat is de Zwarte Toren?
Overblijfsel van de middeleeuwse kerk die de huidige 19de-eeuwse constructie voorafging. Zichtbaar vanaf het plein, naast de Sint-Katelijnekerk, maar niet van binnenin te bezoeken.
Hoeveel tijd heb je nodig voor het plein?
Twintig à veertig minuten volstaan voor een rondgang. Meer als je de kerk binnenstapt of je op de terrassen ophoud.
Hoe kom je naar het Sint-Katelijneplein?
Het metrostation Sint-Katelijne (lijnen 1 en 5) geeft rechtstreeks uit op het plein. Vanuit de Grote Markt reken je een tiental minuten te voet.